ทบทวน “กฎร้อยละ 35” บทวิเคราะห์รายจ่ายขั้นต่ำเพื่อการจัดบริการสาธารณะขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น - เครือเทพ, วีระศักดิ์ (วารสารการบริหารการปกครองและนวัตกรรมท้องถิ่น, 2026)
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความเหมาะสมของการกำหนดสัดส่วนรายได้ขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) ต่อรายได้สุทธิของรัฐบาลที่ไม่ต่ำกว่าร้อยละ 36 โดยใช้แนวทางรายจ่ายกำหนดรายได้ (Expenditure approach) ด้วยวิธีวิเคราะห์สถิติตัวแบบฟังก์ชันต้นทุน (Cost function) เพื่อประมาณการรายจ่ายขั้นต่ำที่จำเป็นสำหรับการจัดบริการสาธารณะของ อปท. ข้อมูลเชิงประจักษ์มาจากกลุ่มตัวอย่าง อปท. จำนวน 1,006 แห่งด้วยวิธีสุ่ม ผลวิจัยพบว่า รายจ่ายขั้นต่ำที่จำเป็นสำหรับ อปท. แต่ละประเภทแตกต่างกัน โดยอยู่ระหว่าง 6,548.67 ถึง 19,146.38 บาทต่อประชากร เมื่อคำนวณในภาพรวมพบว่า อปท. ทั่วประเทศต้องการงบประมาณรายจ่ายขั้นต่ำ 1.313 ล้านล้านบาทต่อปีโดยอ้างอิงข้อมูลปีงบประมาณ 2567 การวิจัยนี้นำไปสู่ข้อเสนอแนะว่า สัดส่วนรายได้ท้องถิ่นต่อรายได้สุทธิของรัฐบาลควรเท่ากับร้อยละ 47.09 ซึ่งสูงกว่าเป้าหมายร้อยละ 35 ตามกรอบกฎหมายการกระจายอำนาจอย่างมีนัยสำคัญ และเสนอแนะให้รัฐปรับปรุงแนวทางการจัดสรรรายได้แก่ อปท. จากเกณฑ์สิทธิ์หรือแหล่งกำเนิดภาษีไปสู่เกณฑ์ความต้องการงบประมาณรายจ่าย เพื่อแก้ไขปัญหาความไม่สมดุลทางการคลังและเพื่อส่งเสริมการกระจายอำนาจทางการคลังในระยะยาว