การศึกษางานวิจัยที่เกี่ยวกับการสะท้อนคิด - เรียงริลา แพรวนภา (วารสารครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏเลย, 2020)
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษางานวิจัยและวิทยานิพนธ์ระดับปริญญาโทและปริญญาเอกที่เกี่ยวกับการสะท้อนคิดเพื่อหาข้อสรุปความรู้รวมที่ได้จากการวิจัย จากงานวิจัยที่เกี่ยวกับการสะท้อนคิดนำข้อมูลงานวิจัยมาวิเคราะห์โดยใช้การวิเคราะห์เนื้อหา ผลการสังเคราะห์งานวิจัยที่เกี่ยวกับการสะท้อนคิดพบว่า 1) วัตถุประสงค์ในการวิจัยสามารถแบ่งออกเป็น 5 วัตถุประสงค์หลัก ดังนี้ (1.1) เพื่อเปรียบเทียบการสะท้อนคิด (1.2) เพื่อหาความแตกต่างของการสะท้อนคิดก่อนและหลังการทดลอง (1.3) เพื่อศึกษาผลของกระบวนการ (1.4) เพื่อศึกษาความคิดเห็น และ (1.5) เพื่อพัฒนาหลักสูตร/รูปแบบการเรียนรู้ 2) กลุ่มเป้าหมายในการวิจัย พบว่า มีการศึกษาในกลุ่มนิสิต/นักศึกษาครู มากที่สุด ซึ่งงานวิจัยที่พบส่วนใหญ่จะพัฒนารูปแบบการเรียนรู้ด้วยวิธีการหลากหลาย เพื่อสร้างเสริมทักษะการสะท้อนคิด 3) การสะท้อนคิด พบว่า การสะท้อนคิด มีเนื้อหาครอบคลุม 3 ประการคือ (3.1) วิธีการที่ใช้ในการพัฒนาการสะท้อนคิด ได้แก่ การฝึกอบรม การใช้รูปแบบการเรียนรู้ ใช้โปรแกรมจัดการเรียนรู้โมเดลการสอน และกิจกรรมและเครื่องมือที่ช่วยพัฒนาการสะท้อนคิด (3.2) การใช้การสะท้อนคิดเป็นเครื่องมือในการพัฒนาคุณลักษณะที่พึงประสงค์ พบว่ามี 2 ลักษณะ คือ (1) การใช้กระบวนการสะท้อนคิด และรูปแบบการสอนเพียงวิธีเดียว (2) การใช้การสะท้อนคิดร่วมกับวิธีการสอนหรือรูปแบบการสอนอื่น ๆ 4) รูปแบบการสะท้อนคิด พบว่า การสะท้อนคิดมี 3 รูปแบบ คือ (4.1) รูปแบบการสะท้อนคิดแบบเล่าสรุปเรื่องราว (narrative reflection) เป็นการเล่าเรื่องจากการคิดย้อนกลับ (4.2) รูปแบบการสะท้อนคิดแบบวิเคราะห์เหตุผล (technical reflection) ผู้คิดได้วิเคราะห์ถึงเหตุและผล และสรุปเหตุผลได้ (4.3) รูปแบบการสะท้อนคิดอย่างมีวิจารณญาณ (critical reflection) เป็นกระบวนการที่ย้อนคิดพิจารณาและประเมินผลประสบการณ์ในอดีต